Bu soruyu hem alım öncesi dayanağını netleştirmek isteyen kurumlar hem de kendi ekibinde kayıt almayı düşünen şirketler soruyor. Aşağıda iki durumu da resmî mevzuat metinleri üzerinden anlatıyoruz. Kaynaklar yazının sonunda.
Neden asıl soru kullanım?
Anayasa'nın 20. maddesi herkesin özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkını güvenceye alır. Aynı madde, kişisel verilerin ancak kanunda öngörülen hallerde ya da kişinin açık rızasıyla işlenebileceğini söyler.
KVKK'nın 3. maddesi kişisel veriyi "kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi" olarak tanımlar. Verinin elde edilmesi, kaydedilmesi, depolanması ve muhafaza edilmesi de "işleme" sayılır. Yaka kamerası açıldığı anda karşıdaki kişinin yüzünü, sesini ve çoğu modelde konumunu kayda alır. Kamera alımı bu yüzden bir veri işleme faaliyetinin de başlangıcıdır.
Kayıt hangi hukuki sebebe dayanacak?
KVKK'nın 5. maddesine göre kişisel veriler kural olarak açık rıza olmadan işlenemez. Aynı maddenin ikinci fıkrası, açık rıza aranmayan halleri sayar. Yaka kamerası açısından öne çıkanlar şunlardır:
- Kanunlarda açıkça öngörülmesi,
- Veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirebilmesi için zorunlu olması,
- Bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için zorunlu olması,
- İlgili kişinin temel hak ve özgürlüklerine zarar vermemek kaydıyla, veri sorumlusunun meşru menfaatleri için zorunlu olması.
Sahada karşılaşılan kişilerden önceden açık rıza almak çoğu zaman gerçekçi değildir. Kayıt genellikle bu şartlardan birine dayanır ve hangisinin uygun olduğu görev tanımına ve amaca göre değişir. Kanun'un 4. maddesindeki ilkeler her durumda geçerlidir: belirli, açık ve meşru amaç; sınırlı ve ölçülü işleme; gerektiği kadar saklama.
Kamu kurumu, şirket ve birey aynı durumda değil
Aynı kamera farklı ellerde farklı hukuki sonuçlar doğurur. Tablo bir karar aracı değil, hukuk biriminizle konuşurken bir başlangıç noktasıdır.
| Kullanan | Öne çıkan hükümler | Dikkat |
|---|---|---|
| Kolluk ve denetim yetkisi olan kamu kurumları | KVKK md. 28/1 (ç) önleyici, koruyucu ve istihbari faaliyetler; md. 28/2 (a) ve (c) suçun önlenmesi, denetleme görevleri | İstisnalar amaca ve temel ilkelere uygun ve orantılı olma şartına bağlıdır. Md. 28/2, veri güvenliğini düzenleyen 12. maddeyi kapsamaz. |
| Şirketler ve işverenler | KVKK md. 5 işleme şartları, md. 10 aydınlatma, md. 12 veri güvenliği | Amaç baştan belirlenmeli. Kurul, iş yerlerinde kameraların çalışan performansını izlemek için kullanılmasını meşru amaç saymıyor (8 Haziran 2026 duyurusu). |
| Özel güvenlik görevlileri | 5188 sayılı Kanun md. 7'deki yetkiler | EGM Hukuk Müşavirliği'nin 2019/55 sayılı görüşü bu kullanımda hukuka uygunluk görmüyor. Ayrıntı yaka kamerası nedir yazımızda. |
| Bireysel kullanım | KVKK md. 28/1 (a) yalnız kişinin kendisi ve aynı konuttaki aile fertleriyle ilgili faaliyetler | Sokakta ya da iş yerinde başkalarını kaydetmek bu istisnanın dışında kalabilir. TCK'daki özel hayat ve konuşma kaydı hükümleri ayrıca geçerlidir. |
Belediye zabıtası özelinde aydınlatma istisnası ve kıyafet kuralı için zabıta kamerası rehberine, kolluk açısından 28. madde istisnaları için polis kamerası rehberine bakabilirsiniz.
Ses kaydı neden ayrıca önemli?
Yaka kameralarının neredeyse tamamı görüntüyle birlikte ses de kaydeder. Mağazadaki teknik tablolarda mikrofon ve ses formatı satırları yer alır. Ses kaydı hem KVKK hem de Türk Ceza Kanunu açısından görüntüden daha hassastır.
TCK'nın 133. maddesi, kişiler arasındaki aleni olmayan konuşmaları taraflardan herhangi birinin rızası olmaksızın bir ses alma cihazıyla kaydetmeyi suç olarak düzenler ve iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörür. Kişinin katıldığı aleni olmayan bir söyleşiyi diğer konuşanların rızası olmadan kaydetmesi de ayrı bir fıkrada suçtur. TCK'nın 134. maddesi özel hayatın gizliliğinin görüntü veya ses kaydıyla ihlalinde cezayı bir kat artırır. 135. madde ise hukuka aykırı olarak kişisel verileri kaydetmeyi suç sayar.
Kişisel Verileri Koruma Kurumu da 8 Haziran 2026'da iş yerlerindeki güvenlik kameralarıyla ilgili yayımladığı duyuruda, ses kayıt özelliği bulunan kameraların özel hayatın gizliliğine "son derece müdahaleci" bir yöntem olduğunu belirtti. Kurum'a göre bu kameralar, hukuka uygun gerekçesi ve gerekliliği açıkça ortaya konmadan kullanılmamalıdır. Duyuru sabit kameralar için yayımlandı, ancak yaklaşımı yaka kamerası için de yol gösterir.
Aydınlatma: kayda girenler nasıl bilgilendirilir?
KVKK'nın 10. maddesi, veri elde edilirken ilgili kişilerin bilgilendirilmesini zorunlu tutar. Bilgilendirmede veri sorumlusunun kimliği, işleme amacı, verinin kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği, toplama yöntemi ve hukuki sebebi ile kişinin 11. maddedeki hakları yer almalıdır.
Aydınlatma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ birkaç pratik kural ekler:
- Aydınlatma, ilgili kişinin talebine bağlı değildir.
- Aydınlatmanın yapıldığını ispat yükü veri sorumlusundadır.
- Amaç belirli, açık ve meşru olmalı. Genel ve muğlak ifadeler kullanılmamalıdır.
- Bildirim anlaşılır, açık ve sade bir dille yapılmalıdır.
- Hukuki sebep, Kanun'un 5. ya da 6. maddesindeki hangi şarta dayanıldığı belirtilerek açıkça yazılmalıdır.
Sahada bu genellikle katmanlı yapılır: görevlinin üzerinde kayıt ibaresi, gerektiğinde sözlü bilgi ve kurumun internet sitesinde tam aydınlatma metni. Bazı modeller kayıt başladığında ışık ve titreşimle uyarır. Örneğin AFRA PT15, X3 ve X5 tablolarında "İndikatör LEDler. Titreşimli Motor." satırı bulunur. Kamu kurumları için 28. maddenin ikinci fıkrasındaki istisnalar belirli hallerde 10. maddeyi uygulanmaz kılar. Bu istisnanın sizin faaliyetinize uyup uymadığı hukuki bir değerlendirmedir.
Kayıtlar ne kadar saklanır?
6698 sayılı Kanun kamera kayıtları için sabit bir gün sayısı vermez. Süreyi amaç ve varsa ilgili mevzuat belirler. Dayanak hükümler şunlardır:
- KVKK md. 4: Veriler ilgili mevzuatta öngörülen ya da işlendikleri amaç için gerekli olan süre kadar muhafaza edilir.
- KVKK md. 7: İşlenmesini gerektiren sebepler ortadan kalktığında veriler resen ya da ilgili kişinin talebiyle silinir, yok edilir veya anonim hâle getirilir.
- Silme Yönetmeliği md. 11: Saklama ve imha politikası hazırlayan veri sorumlusu için periyodik imha aralığı altı ayı geçemez. Politika yükümlülüğü olmayanlar, silme yükümlülüğü doğduktan sonraki üç ay içinde siler.
Kurum'un 8 Haziran 2026 tarihli duyurusu da kayıtların gereğinden uzun saklanmasının Kanun'a aykırı olabileceğini belirtiyor. Duyuruya göre mümkün olan en kısa süre yeterli görülmeli ve sistemde otomatik imha mekanizması bulunmalı. Bir olay yaşanırsa hukuki süreç boyunca yalnız o olayla ilgili kayıt saklanmalı.
Veri güvenliği: cihazdan arşive
KVKK'nın 12. maddesi, verilerin hukuka aykırı işlenmesini ve verilere hukuka aykırı erişilmesini önlemek için gerekli teknik ve idari tedbirlerin alınmasını zorunlu tutar. Kayıtlar kanuni olmayan yollarla başkalarının eline geçerse veri sorumlusu bunu en kısa sürede ilgilisine ve Kurul'a bildirir (md. 12/5). Yaka kamerasında bu tedbirlerin teknik tarafı şöyle somutlaşır:
- Cihazda parola koruması açık olmalı. AFRA X3 ve S21 tablolarında 6 haneli şifre, AFRA C8 tablosunda parola koruması ve AES256 yazar.
- Kayıtlar vardiya sonunda yetkili bir bilgisayara ya da dock istasyonuna aktarılmalı. Erişim, silme ve dışa aktarma yetkisi sınırlı kişilerde olmalı.
- 4G ile canlı görüntü ya da bulut kaydı kullanılıyorsa sunucunun nerede olduğu sorulmalı. Verinin yurt dışına aktarılması KVKK'nın 2024'te değiştirilen 9. maddesindeki şartlara tabidir.
- Yüz tanıma gibi özellikler biyometrik veri anlamına gelir. Biyometrik veri, 6. maddede özel nitelikli kişisel veriler arasında sayılır ve daha sıkı şartlara bağlıdır.
Bu yükümlülüklere uyulmaması halinde Kanun'un 18. maddesi idari para cezası öngörür. Kamu kurumlarında ise aynı maddenin dördüncü fıkrası uyarınca ilgili görevliler hakkında disiplin hükümleri işletilir.
Alım öncesi kısa kontrol listesi
- Kayıt hangi amaçla alınacak ve hangi hukuki sebebe dayanacak? Bu yazılı mı?
- Kamera ne zaman açılacak: sürekli mi, yalnız belirli durumlarda mı? Kullanım talimatı hazır mı?
- Ses kaydı gerekli mi? Gerekli değilse kapatılabiliyor mu?
- Kayda girenler nasıl aydınlatılacak?
- Saklama süresi ve otomatik silme nasıl işleyecek?
- Kayıtlara kim erişecek, erişimler kayıt altına alınacak mı?
- Canlı izleme ya da bulut varsa veri nerede tutulacak?
Teknik gereksinimleri markasız yazmak için şartname hazırlayıcıyı, modelleri yan yana görmek için karşılaştırma sayfasını, ekibinize uygun modeli bulmak için model seçiciyi kullanabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Yaka kamerası kullanmak için izin almak gerekir mi?
Kamera için genel bir ruhsat ya da izin sistemi yoktur. Ancak kayıt kişisel veri işleme faaliyetidir. Kaydı alan kurum ya da kişi, KVKK'nın 5. maddesindeki şartlardan birine dayanmak, ilgili kişileri aydınlatmak ve veri güvenliği tedbirlerini almak zorundadır. Özel güvenlik görevlileri için ayrıca EGM Hukuk Müşavirliği'nin 2019/55 sayılı görüşü dikkate alınmalıdır.
Yaka kamerası ile ses kaydı yapmak suç mu?
Her ses kaydı suç değildir, ancak TCK'nın 133. maddesi aleni olmayan konuşmaların taraflardan herhangi birinin rızası olmadan kaydedilmesini suç olarak düzenler. Kişisel Verileri Koruma Kurumu da ses kaydını özel hayata son derece müdahaleci bir yöntem olarak görüyor. Ses kaydının gerekçesi ve kapsamı alım öncesinde hukuken değerlendirilmelidir.
Kayıtlar kaç gün saklanmalı?
6698 sayılı Kanun sabit bir süre vermez. Kayıt, amaç için gerekli olan süre kadar saklanır, sonra silinir. Saklama ve imha politikası olan veri sorumlusunda periyodik imha aralığı altı ayı geçemez. Kurum, kamera kayıtlarında mümkün olan en kısa sürenin seçilmesini ve otomatik imhayı öneriyor.
Kayda giren kişi görüntüsünü isteyebilir mi?
KVKK'nın 11. maddesi herkese, kendisiyle ilgili veri işlenip işlenmediğini öğrenme, bilgi talep etme ve silinmesini isteme gibi haklar tanır. Başvurular 13. maddeye göre en geç otuz gün içinde cevaplanır. Kamu kurumlarının belirli faaliyetlerinde 28. madde bu hakların uygulanmasını sınırlayabilir.
Kendi güvenliğim için yaka kamerası takabilir miyim?
KVKK'nın 28. maddesindeki bireysel istisna, yalnız kişinin kendisi ve aynı konutta yaşayan aile fertleriyle ilgili faaliyetleri kapsar. Sokakta ya da iş yerinde başkalarını kaydetmek bu kapsamın dışında kalabilir ve TCK'daki özel hayat ve konuşma kaydı hükümleri ayrıca geçerlidir. Kendi durumunuz için bir avukata danışın.
Kaynaklar
- 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, md. 3, 4, 5, 6, 7, 9, 10, 11, 12, 13, 18 ve 28 (mevzuat.gov.tr)
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, md. 20 (mevzuat.gov.tr)
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, md. 133, 134 ve 135 (mevzuat.gov.tr)
- Aydınlatma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ, Resmî Gazete, 10 Mart 2018, sayı 30356
- Kişisel Verilerin Silinmesi, Yok Edilmesi veya Anonim Hale Getirilmesi Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete, 28 Ekim 2017, sayı 30224
- Kişisel Verileri Koruma Kurumu, "İş Yerlerinde Güvenlik Kamerası Sistemi Kullanımında Dikkat Edilecek Hususlara Dair Kamuoyu Duyurusu", 8 Haziran 2026
- 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun, md. 7 (mevzuat.gov.tr)
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık değildir. Mevzuat değişebilir; güncel metni kaynaklardan kontrol edin. Kurumunuzdaki uygulama için hukuk biriminize danışın.
Yorum yazın
Yorumlar ekibimiz onayladıktan sonra yayınlanır. E-posta adresiniz yayınlanmaz.