Eğitimde yaka kamerası: okul güvenliği, tatbikat ve KVKK

"Öğretmenler yaka kamerası taksın mı?" sorusu zaman zaman gündeme gelir. Arkasında genellikle haklı bir kaygı vardır: okulda yaşanan şiddet, sözlü taciz ya da sonradan farklı anlatılan olaylar. Bu yazıda konuyu satış açısından değil, kişisel verilerin korunması açısından ele alıyoruz. Hangi kullanımın daha az risk taşıdığını ve hangi soruların önceden cevaplanması gerektiğini resmî kaynaklarla anlatıyoruz.

Neden bu kadar hassas?

Yaka kamerası kaydı kişisel veridir. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 3. maddesi kişisel veriyi kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi olarak tanımlar. Okulda bu kişilerin çoğu çocuktur.

Kişisel Verileri Koruma Kurumu'nun 8 Haziran 2026'da iş yerlerindeki güvenlik kameraları için yayımladığı duyuru bu noktaya özellikle değinir. Duyuruya göre kamera kurulurken, kamuya açık alanlarda özellikle hassas ve çocuklar gibi özel koruma gerektiren kişilerin bu faaliyetten etkilenip etkilenmeyeceği de dahil bütün etmenler etraflıca değerlendirilmelidir. Aynı duyuru ses kaydı yapan kameraları özel hayata son derece müdahaleci bir yöntem olarak niteler.

Sınıf ortamı bu kaygıların hepsini bir araya getirir:

• Süreklilik: Ders boyunca açık bir kamera, belirli bir olayı değil bütün günü kaydeder. KVKK'nın 4. maddesindeki "amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olma" ilkesiyle bağdaştırmak zordur.
• Ses: Kamera öğrencilerin kendi aralarındaki konuşmaları da kaydeder. TCK'nın 133. maddesi aleni olmayan konuşmaların taraflardan herhangi birinin rızası olmaksızın kaydedilmesini suç olarak düzenler.
• Özel nitelikli veriler: Bir öğrencinin sağlık durumu, inancı ya da kılık ve kıyafeti kayda girebilir. KVKK'nın 6. maddesi bunları özel nitelikli kişisel veri sayar ve işlenmesini sıkı şartlara bağlar.
• Rıza ve aydınlatma: Çocukların verileri için aydınlatmanın ve gerekiyorsa rızanın veli üzerinden nasıl yürütüleceği ayrı bir hukuki değerlendirme gerektirir.

Daha savunulabilir kullanım alanları

1. Güvenlik ve destek personeli

Okul ve kampüs girişlerinde, otoparklarda ya da gece nöbetinde görev yapan personel, öğretmene göre daha sınırlı ve daha belirli durumlarda kayıt ihtiyacı duyar. Örneğin kampüse izinsiz girmeye çalışan bir yetişkinle yaşanan tartışma. Burada kritik soru personelin statüsüdür.

Görevli özel güvenlik görevlisiyse 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun devreye girer. Emniyet Genel Müdürlüğü Hukuk Müşavirliği'nin 2019/55 sayılı görüşü, bu Kanun'da özel güvenlik görevlilerine kişisel verilerin kaydı konusunda yetki verilmediğini ve görev sırasında görüntü ve ses kaydı yapabilen yaka kamerası kullanılmasında hukuka uygunluk bulunmayacağını belirtir. Bu görüş, özel güvenlik ekiplerinin çalıştığı okul ve üniversiteler için de dikkate alınmalıdır. Kurumun kendi kadrolu personeli için ise hukuki dayanağı kurumun hukuk birimi değerlendirmelidir.

2. Eğitim ve tatbikat kayıtları

Yetişkinlerin katıldığı mesleki eğitimler, en az soru doğuran kullanımdır. İtfaiye, ilk yardım, güvenlik ya da sahada çalışan ekiplerin eğitimlerinde katılımcıların kendi bakış açısından kayıt almak, sonradan birlikte izleyip değerlendirmek için iyi bir yöntemdir. Bu senaryoda:

• Kayda girenler belli ve sınırlıdır.
• Katılımcılar önceden ve yazılı olarak bilgilendirilebilir.
• Kaydın amacı (eğitim değerlendirmesi) ve süresi baştan belirlenebilir.
• Tatbikat bittikten sonra kayıtların ne zaman silineceği takvime bağlanabilir.

Eğitim kaydında da KVKK'nın 10. maddesindeki aydınlatma yükümlülüğü geçerlidir. Kayıtlar sonradan başka amaçla, örneğin personel değerlendirmesinde kullanılacaksa bu amaç da baştan söylenmelidir. Aydınlatma Tebliği, işleme amacı değiştiğinde aydınlatmanın yeniden yapılmasını ister.

3. Okul dışındaki saha işleri

Servis güzergâhı denetimi, kurum araçlarının teslimi ya da tesislerin bakım kontrolleri gibi öğrencilerin bulunmadığı işler, yaka kamerasının olağan saha kullanımına daha yakındır. Yine de kayda giren yetişkinlerin aydınlatılması gerekir.

Karşılaştırma: hangi kullanım ne kadar risk taşır?

Karar vermeden önce cevaplanması gereken sorular

• Hangi somut sorunu çözmek istiyoruz? Bu sorun kayıt almadan, örneğin olay bildirim prosedürüyle ya da nöbet düzeniyle çözülebilir mi?
• Kaydın hukuki sebebi nedir? KVKK'nın 5. ya da 6. maddesindeki hangi şarta dayanıyoruz?
• Kamera ne zaman açılacak? Sürekli mi, yalnız belirli bir olay başladığında mı?
• Ses kaydı gerçekten gerekli mi? Gerekli değilse kameranın sesi kapatabildiğini tedarikçiden yazılı alın.
• Kayda girenler nasıl bilgilendirilecek? Veliler, personel ve ziyaretçiler için ayrı aydınlatma gerekiyor mu?
• Kayıtları kim izleyebilecek, ne kadar saklanacak ve nasıl silinecek?
• Bağlı olduğumuz idarenin bu konuda bir düzenlemesi ya da talimatı var mı?

Bu soruların cevabı yazılı hâle gelmeden kamera alımına geçmemenizi öneririz. Genel hukuki çerçeve için yaka kamerası yasal mı yazımıza bakabilirsiniz.

Teknik tarafta nelere bakılır?

Hukuki değerlendirme olumlu çıkarsa, eğitim ve tatbikat kaydı için ağır saha özellikleri gerekmez. Dikkat edilecek noktalar şunlardır:

• Parola koruması: Kayıtların cihaz üzerinden izlenememesi için. AFRA X3 ve S21 tablolarında 6 haneli şifre yazar.
• Kayıt göstergesi: Kayıt başladığında ışık ve titreşim veren modeller, kaydın açık olduğunu hem görevliye hem de çevredekilere belli eder. AFRA PT15, X3 ve X5 tablolarında "İndikatör LEDler. Titreşimli Motor." satırı bulunur.
• Kontrollü aktarım: Kayıtların bulut yerine USB ya da dock istasyonu ile kurumun kendi bilgisayarına aktarılması, erişimi sınırlamayı kolaylaştırır.
• Kimlik damgası: Tatbikatta birden fazla kamera kullanılıyorsa hangi kaydın kime ait olduğu karışmamalı. AFRA PT15, X5 ve S21 tablolarında kullanıcı kimliği ve tarihin videoya işlendiği yazar.

Sık sorulan sorular

Kaynaklar

• 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, md. 3, 4, 5, 6 ve 10 (mevzuat.gov.tr)
• Kişisel Verileri Koruma Kurumu, "İş Yerlerinde Güvenlik Kamerası Sistemi Kullanımında Dikkat Edilecek Hususlara Dair Kamuoyu Duyurusu", 8 Haziran 2026
• Aydınlatma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ, Resmî Gazete, 10 Mart 2018, sayı 30356
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, md. 133 (mevzuat.gov.tr)
• 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun (mevzuat.gov.tr)
• EGM Hukuk Müşavirliği, Hukuki Görüşler VII, görüş 7/E.2 (2019/55)

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık değildir. Kurumunuzdaki uygulama için hukuk biriminize ve bağlı olduğunuz idareye danışın.