Zabıta kamerası: belediye zabıtası için yaka kamerası rehberi

Zabıta ekibinin günü çoğu zaman bir işyeri kapısında, bir pazar tezgâhının önünde ya da ruhsatsız bir inşaatın başında geçer. Bu anların ortak noktası, sonradan "ne oldu?" sorusunun sorulabilmesidir. Yaka kamerası, tutanağın yanında olayın nasıl geliştiğini gösteren bir kayıt tutmak için kullanılır.

Bu rehberde zabıtanın sahadaki kayıt ihtiyacını Belediye Zabıta Yönetmeliği'ndeki görev ve yetkiler üzerinden ele alıyoruz, hangi teknik özelliklerin önemli olduğunu mağazadaki ürünlerin teknik tablolarıyla gösteriyoruz, ardından KVKK ve satın alma tarafına geçiyoruz. Cihazın genel çalışma mantığı için yaka kamerası nedir, nasıl çalışır yazısına bakabilirsiniz.

Zabıta sahada neyi kayda almak ister?

Belediye Zabıta Yönetmeliği'nin 11. maddesi zabıtanın yetkilerini sayar. İlk iki bent, kayıt ihtiyacının nereden doğduğunu iyi özetler:

"Görevleri ile ilgili konularda işyerlerinde denetim yapmak, sahip veya işletenlerinden ilgili belgeleri istemek ve haklarında tutanak düzenlemek."

"Mevzuatla kendilerine verilen görevleri yapmaya mani olanlar ile görev sırasında mukavemet gösterenleri, görevi yaptırmamak için direnen, küfür, hakaret, tehdit edenler ile sözlü veya fiili saldırıda bulunanları kolluğa bildirmek, kovuşturma yapmak üzere tutanak düzenlemek."

Denetim ve belge kontrolü

Yönetmeliğin 10. maddesinde sayılan görevlerin önemli bir kısmı yüz yüze denetimdir: işyerinin açma ruhsatı alıp almadığını kontrol etmek, ekmek ve pide gramajını ve fiyat tarifelerini kontrol etmek, izin verilmeyen yerlerin işgaline engel olmak gibi. Kayıt, denetimin nasıl yapıldığını ve karşı tarafa ne söylendiğini gösterir.

Tutanak anı

Tutanak yazılı bir belgedir; kayıt ise tutanağın düzenlendiği anı, orada bulunanları ve konuşmaları gösterir. Seyyar satıcıların satışa sunduğu emtiayı emanete almak ya da ruhsatsız bir inşaatı durdurup tutanak düzenlemek gibi (Yönetmelik md. 10) tartışma çıkabilecek işlemlerde bu fark önem kazanır.

Gerginleşen anlar

Yönetmeliğin saydığı direnme, hakaret ya da tehdit durumları çoğu zaman aniden başlar. Görevli kayıt tuşuna bastığında olayın ilk saniyeleri geçmiş olabilir. Ön kayıt özelliği tam da bunun içindir; aşağıda değerleriyle anlatıyoruz.

Zabıta için hangi özellikler önemli?

Vardiya süresi ve pil

Yönetmeliğin 9. maddesine göre zabıta personelinin çalışma saatleri vardiyalar halinde "24 saat iş 48 saat istirahat veya 12 saat iş 24 saat istirahat" şeklinde düzenlenebilir; personel sayısı az olan teşkilatlarda 12 saat iş, 12 saat istirahat düzeni de mümkündür. Yani 12 saatlik bir vardiya olağan bir senaryodur.

Kameranın vardiya boyunca sürekli kayıtta mı kalacağı, yoksa yalnız gerektiğinde mi kayda geçeceği kurumun kullanım talimatına bağlıdır. Hangisi seçilirse seçilsin, pilin vardiyaya yetip yetmeyeceği üretici değerlerinden baştan görülebilir:

12 saatlik vardiyada 1080p'de kesintisiz kayıt hedefleniyorsa AFRA PT15 ve X5 (15 saat) bu süreyi karşılar. AFRA X3 ve S21'de 1080p süresi 8 saattir; bu modeller 480p'de 12 saat verir. AFRA C8 için verilen 720p'de 12 saate kadar süre, Wi-Fi ve LTE kapalıyken ölçülmüştür.

Konum kaydı

Pazar yerleri, cadde denetimleri ve şantiyeler farklı noktalardadır. GPS'li modellerde konum bilgisi kayda işlenir: AFRA PT15, X5 ve S21 tablolarında "kullanıcı kimliği, tarih ve GPS bilgileri video üzerine işlenir" ifadesi yer alır. Konum, kaydın nerede alındığını sonradan göstermeyi kolaylaştırır.

Ön kayıt

Ön kayıt, kamera beklemedeyken son saniyeleri geçici olarak tutar ve kayıt başlatıldığında bu bölümü dosyanın başına ekler. Böylece tartışmanın kayıt tuşuna basılmadan önceki kısmı da kayda girer. Tablodaki değerler: AFRA PT15'te 15/30 saniye, X3, X5 ve S21'de 30/60 saniye, C8'de en fazla 120 saniye.

Ortak kullanım ve dock

Kameraların her personele ayrı ayrı verilmesi yerine vardiyalar arasında paylaşılması da düşünülebilir. Bu durumda iki şey önemlidir: kaydın kime ait olduğunun karışmaması ve kameraların vardiya değişiminde hızla şarj edilip boşaltılması. Paylaşımlı kullanımda kullanıcı kimliğinin her vardiyada nasıl tanımlanacağını tedarikçiye mutlaka sorun.

AFRA X3, PT15, X5 ve S21'in kutu içeriğinde her kamera için bir masaüstü dock şarj ünitesi bulunur; bu, toplu dock istasyonu değildir. Toplu kullanım için AFRA PT15 Dock Station, ürün sayfasındaki tanıma göre AFRA PT15 kameraları toplu şarj eder ve verilerini bir kayıt ortamına otomatik yedekler; PC'ye bağlı çalışır, en fazla 8 kamera bağlanabilir ve Ethernet çıkışı bulunmaz. İstasyonun güncel fiyatı ürün sayfasında yer alır.

Dayanıklılık ve parola

Açık havada ve yağmurda çalışan ekipler için IP sınıfı ve düşme dayanımı önemlidir: AFRA PT15, X3 ve X5 tablolarında IP66 ve 2 m serbest bırakma, S21'de IP65 ve 1 m yazar. Kayıtların yetkisiz izlenmesini önlemek için parola koruması da aranmalıdır: X3 ve S21'de 6 haneli şifre, PT15 ve X5'te parolalı giriş bulunur. IP kodlarının ne anlattığını dayanıklı kamera rehberinde açıkladık.

KVKK: kayıtlar nasıl yönetilmeli?

Yaka kamerası karşıdaki kişinin görüntüsünü ve sesini kaydeder. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 3. maddesi kişisel veriyi "kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi" olarak tanımlar; verilerin elde edilmesi, kaydedilmesi, depolanması ve muhafazası da "işleme" tanımına girer. Bu nedenle kamera alımı, bir veri işleme faaliyetinin de başlangıcıdır.

Genel ilkeler

Kanun'un 4. maddesi kişisel verilerin işlenmesinde şu ilkelere uyulmasını zorunlu tutar: hukuka ve dürüstlük kurallarına uygun olma; doğru ve gerektiğinde güncel olma; belirli, açık ve meşru amaçlar için işlenme; işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olma; ilgili mevzuatta öngörülen veya işlendikleri amaç için gerekli olan süre kadar muhafaza edilme. Bu ilkeleri uygulamanın somut bir yolu, kameranın ne zaman kayda alınacağını, kayıtların ne kadar saklanacağını ve kimlerin erişeceğini yazılı bir kullanım talimatında netleştirmektir.

Aydınlatma yükümlülüğü ve denetim istisnası

Kanun'un 10. maddesi veri sorumlusuna, veriler elde edilirken ilgili kişileri bilgilendirme (aydınlatma) yükümlülüğü getirir. 28. maddenin ikinci fıkrası ise bazı hallerde 10. maddenin, 11. maddedeki hakların (zararın giderilmesini talep hakkı hariç) ve Veri Sorumluları Siciline kayıt yükümlülüğünü düzenleyen 16. maddenin uygulanmayacağını düzenler. Bu hallerden biri şudur:

"Kişisel veri işlemenin kanunun verdiği yetkiye dayanılarak görevli ve yetkili kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarınca, denetleme veya düzenleme görevlerinin yürütülmesi ile disiplin soruşturma veya kovuşturması için gerekli olması."

İstisna, veri işlemenin Kanun'un amacına ve temel ilkelerine uygun ve orantılı olması şartına bağlıdır. Ayrıca bu fıkra veri güvenliğini düzenleyen 12. maddeyi kapsamaz. Hangi kaydın hangi hükme tabi olduğunu ve aydınlatmanın nasıl yapılacağını belediyenin hukuk birimi değerlendirmelidir.

Veri güvenliği ve saklama süresi

Kanun'un 12. maddesi veri sorumlusunun; kişisel verilerin hukuka aykırı olarak işlenmesini ve bunlara hukuka aykırı olarak erişilmesini önlemek, muhafazasını sağlamak amacıyla gerekli her türlü teknik ve idari tedbiri almasını zorunlu tutar. Yaka kamerası özelinde bu tedbirlerin teknik tarafı somuttur:

• Cihazda parola koruması açık olsun; kayıtlar cihaz üzerinden izlenemesin.
• Kayıtlar vardiya sonunda dock ya da USB ile yetkili bir bilgisayara alınsın; bu bilgisayara kimlerin erişebileceği tanımlansın.
• Kayıtların yedeği alınsın; silme ve dışa aktarma yetkisi sınırlı kişilerde olsun.
• Saklama süresi belirlensin. Kanun'un 7. maddesi, işlenmesini gerektiren sebepler ortadan kalktığında verilerin silinmesini, yok edilmesini veya anonim hâle getirilmesini öngörür.

Kıyafet kuralı

Belediye Zabıta Yönetmeliği'nin 31. maddesi resmî kıyafete ilişkin şu kuralı içerir: "Kanun ve yönetmeliklerle belirlenmiş haller dışında kıyafet üzerine başka bir teçhizat veya madalya, rozet ve benzeri şeyler takılamaz." Kameranın üniforma üzerinde hangi dayanakla ve nasıl taşınacağını da alım öncesinde hukuk biriminizle netleştirmenizi öneririz.

Satın alma: ihale ve teknik şartname

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu belediyelerin mal alımlarını da kapsar. Kanun'un 12. maddesine göre teknik şartnamelerde belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve tanımlamalara yer verilemez. Bu yüzden şartname ürün adıyla değil, ihtiyaç duyulan özelliklerle yazılır: "1080p'de en az ... saat kesintisiz kayıt", "dahili GPS", "en az ... saniye ön kayıt" gibi.

Alım tutarı küçükse Kanun'un 22. maddesinin (d) bendindeki doğrudan temin usulü de gündeme gelebilir. Bu bentteki parasal sınır, büyükşehir belediyesi sınırları içindeki idareler ve diğer idareler için ayrı belirlenir; 67. madde gereği her yıl Kamu İhale Kurumu tarafından güncellenir ve 1 Şubat'tan geçerli olmak üzere Resmî Gazete'de ilan edilir. Güncel tutarı o yılın tebliğinden kontrol edin.

Şartnameyi hızlı hazırlamak için şartname hazırlayıcıyı kullanabilir, markasız yazım ve başlıklar için teknik şartname rehberine bakabilirsiniz. Kalemleri planlarken kamerayla birlikte şarj ve yedekleme ünitesini, depolamayı ve yazılımı da düşünün. Adayları karşılaştırma sayfasında yan yana görebilir, model seçicide "Zabıta" seçeneğiyle öneri alabilir ya da toplu alım için teklif isteyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Zabıta yaka kamerası kaç saat kayıt yapmalı?

Yönetmelik 12 saatlik vardiya düzenlerine imkân tanıdığı için, sürekli kayıt isteniyorsa en az 12 saat hedeflemek mantıklıdır. Tablolara göre AFRA PT15 ve X5 1080p'de 15 saat, 480p'de 17 saat; AFRA X3 ve S21 480p'de 12 saat kayıt verir.

Kameralar vardiyalar arasında paylaşılabilir mi?

Paylaşılabilir, ancak iki konu baştan çözülmelidir: her vardiyada kullanıcı kimliğinin doğru tanımlanması ve kayıtların vardiya bitiminde eksiksiz aktarılması. PT15 kameralarda toplu şarj ve yedekleme için AFRA PT15 Dock Station kullanılabilir.

Zabıta kamerası için 4G gerekli mi?

Zorunlu değildir. Merkezin sahayı canlı izlemesi gerekmiyorsa kayıtlar vardiya sonunda dock ya da USB ile aktarılabilir. Canlı görüntü isteniyorsa mağazadaki modellerden tablosunda 4G yazan AFRA C8'e bakın.

Kayıtları kim izleyebilir?

Bunu kurum belirler. Cihaz tarafında parola koruması, merkez tarafında yetkilendirilmiş erişim önerilir. 6698 sayılı Kanun'un 12. maddesi verilere hukuka aykırı erişimi önlemek için gerekli teknik ve idari tedbirlerin alınmasını zorunlu tutar.

Şartnamede marka yazılabilir mi?

Kural olarak hayır. 4734 sayılı Kanun'un 12. maddesi marka ve model belirtilmesini yasaklar. Aynı madde, ulusal veya uluslararası teknik standartların bulunmaması ya da teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde "veya dengi" ifadesine yer verilmek şartıyla marka veya model belirtilebileceğini de düzenler.

Kaynaklar

• Belediye Zabıta Yönetmeliği, md. 9, 10, 11 ve 31 (mevzuat.gov.tr)
• 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, md. 3, 4, 7, 10, 12 ve 28 (mevzuat.gov.tr)
• 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, md. 2, 12, 22 ve 67 (mevzuat.gov.tr)

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık değildir. Kurumunuzdaki uygulama için hukuk biriminize danışın.